Aragoński zamek w Baia - Bacoli

Zamek Aragoński został zbudowany pod koniec XV wieku przez Alfonsa d'Aragona w celu obrony Zatoki Pozzuoli przed najazdami Maurów, jako część rozległego programu budowy systemów fortyfikacji prowadzonego w całych południowych Włoszech, w celu zapewnienia zarówno ważnej obrony przed częstymi najazdami Saracenów, jak i przed nieustępliwymi antagonizmami lokalnych baronów, którzy często łączyli się w celu obalenia królewskiego panowania. Szeroko zakrojony program wzmocnienia systemu obronnego został pomyślany jako organicznie połączona seria fortyfikacji; twierdze były więc budowane głównie wzdłuż wybrzeża (w Gaeta, Mondragone, Ischia, Baia i Pozzuoli), aby utrudnić lądowanie wrogich flot. Historyk Riccardo Filangieri podaje, że władca, korzystając z rad architekta Francesco di Giorgio Martini, zlecił wzniesienie fortyfikacji w Baia, aby bronić szerokiej zatoki od Miseno do Nisidy. Do dziś nie zachowały się żadne ślady pierwotnej architektury zamku, ponieważ został on zbudowany w okresie aragońskim, a następnie radykalnie przekształcony w kolejnych dekadach hiszpańskiego wicekrólestwa w wyniku innowacji wprowadzonych w technice wojskowej. Wzmocnienie budowli, niedokończone przez Aragończyków, zostało przeprowadzone później przez wicekróla Pedra Alvareza de Toledo, kiedy zamek został uszkodzony w 1538 r. przez erupcję Monte Nuovo, co wymagało rozległych prac restauracyjnych, które w połączeniu z pracami zleconymi przez Don Pedra doprowadziły do ostatecznej utraty pierwotnego wyglądu architektonicznego budowli. Została ona jednak przedstawiona na drzeworycie z 1539 r., który ukazuje bardzo wysoką wieżę z krenelażem na planie czworokąta, otoczoną murem kurtynowym, który z kolei jest wzmocniony przez narożne wieże, również z krenelażem, o podstawie skarpy i planie kwadratu. Nowy obiekt został znacznie powiększony w kierunku południowym, zbudowany z masywnymi ścianami spoczywającymi bezpośrednio na skalnej ścianie tufowej, co nadało mu wygląd, jaki ma do dziś. Obecny plan fortu jest wydłużony i biegnie równolegle do wschodniego zbocza cypla. Na północnym zachodzie znajduje się wysunięta pozycja wieży strażniczej zwanej Torre Tenaglia, ze względu na kształt bastionu u jej podstawy; w przeciwległych narożnikach, na południu, znajdują się dwa inne bastiony, z których ten na południowym wschodzie umożliwiał kontrolę dostępu do morza, natomiast ten na południowym zachodzie zapewniał obronę wejścia od strony lądu, które prowadziło przez kręty ciąg schodów do pierwszego mostu zwodzonego. Od zachodu ochronę zapewniały także porty działowe rozmieszczone wzdłuż krenelażowego obwodu oraz podwójny mur bastionowy. Pierwotne jądro zamku (maschio lub donżon) znajdowało się natomiast na najwyższej części cypla, w pobliżu wieży Tenaglia, a prowadząca do niego droga była chroniona przez trzy kolejne mosty zwodzone. W 1575 roku Benvenuto Tortorelli zaproponował budowę muru otaczającego od strony morza, po zidentyfikowaniu słabego punktu w obronie zamku. Około sto lat później, w 1670 roku, inżynier dworu królewskiego, Francesco Antonio Picchiatti, wskazał na pilne prace konserwacyjne, w tym odbudowę parapetu Baluardo delle Dame i muru oporowego tego powyżej, zwanego Stendardo. W XVIII wieku zamek był następnie dotknięty licznymi wydarzeniami, które przyczyniły się do jego zniszczenia: przez trzydzieści lat był okupowany przez wojska austriackie; następnie doznał kolejnych oblężeń w krótkim okresie Republiki Neapolitańskiej i kolejnej krótkiej okupacji przez wojska francuskie Józefa Bonaparte. Po rekonkwiście Burbonów, twierdza nad morzem została wzmocniona i wybudowano nowe kwatery dla żołnierzy. W 1887 roku garnizon wojskowy zamku ostatecznie zaprzestał pełnienia funkcji fortyfikacji do obrony wybrzeża flegrejskiego, tak więc od tego czasu rozpoczęła się faza powolnego upadku, z ciągłym przenoszeniem własności z jednej administracji do drugiej. Podczas I wojny światowej fort był wykorzystywany do przetrzymywania jeńców wojennych, więc na tarasie wieży Tenaglia wzniesiono wysokie mury, aby stworzyć ogrodzenie. W 1926 r. Wysoka Komisja Prowincji i Gmina Neapolu uzyskały od Urzędu Majątku Państwowego zgodę na wykorzystanie zamku jako miejsca pod budowę dużego instytutu dla sierot wojennych, tak więc w ciągu trzech lat przeprowadzono znaczące prace, które radykalnie przekształciły budynek, zmieniając, a czasem znosząc ślady konstrukcji powstałych w poprzednich wiekach. W 1975 r. zamek przestał pełnić funkcję sierocińca, a jego właścicielem stał się Urząd Mienia Państwowego, który w 1984 r. przekazał go ówczesnemu Kuratorium Archeologicznemu Prowincji Neapolu i Caserty, które zaproponowało, aby przeznaczyć go na muzeum archeologiczne obszaru flegrejskiego. Ostatecznie, od 1993 roku, stał się siedzibą Muzeum Archeologicznego Pól Flegrejskich, które składa się z sześciu sekcji topograficznych poświęconych odpowiednio Cumae, Puteoli, Rione Terra, Liternum, Baia i Misenum, podzielonych na pięćdziesiąt sześć sal muzealnych.