Festiwal ognia: Le Focare

W Cutrofiano jest święto zimowe mieszkańców Cutrofiano, które obchodzone jest co 17 lutego z Mszą Świętą, procesją i “Focare” (falò) we wsi. Termin ”focara” dialektalnie wywodzi się z Salento, i innych południowych dialektów, wskazuje na falò drewna do spalania.

Dziś tradycja jest kontynuowana, w prawie wszystkich gminach Salento, stosy wiązek tworzone są na skrzyżowaniach głównych dróg, jest to tradycyjny obrzęd, w którym uczestniczą wszyscy mieszkańcy. Ogień rozpalany jest wieczorem w wigilię liturgicznego święta św. Antoniego Opata 16 stycznia. Wokół tego płonącego stosu spędzają wieczór rodziny, które go zbudowały.

Gdzie wywodzi się ta tradycja nie jest pewne, istnieją prądy myślowe: być może z dawnych obrzędów pogańskich, a może na pamiątkę trzęsienia ziemi, które nawiedziło Salento przed wiekami. Focara è składa się z tysięcy wiązek krzewów, wysuszonych gałązek oliwnych i ogólnie mówi się, że może mieć średnicę około 20 metrów i wysokość 25 metrów. Wiązki z pól są transportowane na podmiejski plac i układane w to, co w Salento nazywają “furnieddhru”, czyli typowy wiejski budynek, który rolnicy wykorzystywali jako magazyn. .. Mieszkańcy zaczynają pracę nad tą piramidą z suchych gałęzi już w pierwszych dniach grudnia.

Oszacowano, że w całym Salento buduje się sto ognisk, zwłaszcza zimą, aby ogrzać zimne noce pielgrzymów w dniu święta. Wspomniana focara wywodzi się prawdopodobnie z katastrofalnego wydarzenia, które nawiedziło Salento wiele wieków temu: trzęsienia ziemi (jak w Acquarica di Lecce) lub huraganu (w Martignano). Ogień, jako uniwersalny symbol, kojarzy się więc np. z sacrum, miłością, seksem, światłem, chwałą i oczyszczeniem. Inne ogniska sygnalne to np. to w San Marzano (TA) w prowincji Jońskiej, wielkie “Zjarr i Madhe, największe i najstarsze falò we Włoszech.

Termin Zjarr i Madhe oznacza wielki ogień.

Powstał około 1600 roku, osobliwością tego obrzędu jest to, że odbywa się w procesji, w której 50 koni niesie wiązki suchych gałęzi, wierni następnie z kolei niosą kłody przez ponad 3 km, aż docierają do miejsca, w którym budowane jest palenisko. Część koni klęka wtedy przed patronem - św. Józefem. Jest to wyjątkowa tradycja we Włoszech, która przyciąga turystów z całego świata.