De centrale markt van de oude stad diende eeuwenlang commerciële, administratieve en gerechtelijke functies, zoals blijkt uit de aanwezigheid van het barokke stadhuis uit de 18e eeuw. In het noorden en zuiden wordt het begrensd door huizenrijen, in het oosten van het marktplein bevindt zich het stadhuis en in het westen wordt het plein gedomineerd door de kerk van de Heilige Geest.
Het middelpunt is de Herculesfontein, gebouwd tussen 1706 en 1709 ter herinnering aan de enorme inspanningen voor de wederopbouw van de stad na de verwoestingen van de Dertigjarige Oorlog.
Behalve als plaats voor de wekelijkse markt diende het plein in vroeger eeuwen ook als plaats voor openbare processen, zoals dat van de roversbende Hölzerlips en Mannefriedrich in 1812.
Ondertussen werd het plein ook gebruikt als parkeerplaats naast de hoofdweg, die toen nog open was voor autoverkeer. Sinds eind jaren 1970 is het plein alleen nog toegankelijk voor voetgangers.
Tijdens het winterseizoen staan de houten hutjes van de Heidelbergse kerstmarkt op het marktplein, waar bovendien de officiële opening plaatsvindt vanaf de balkons van het stadhuis.
