Kościół Paroicji, znany jako Panagia Ecatontapylane (który po włosku staje się" kościołem 100 bram", a nawet" Matką Bożą 100 bram " Parosa), a nawet Katapolianem, jest bez wątpienia jednym z najważniejszych chrześcijańskich zabytków Cyklady. Znajduje się w centrum Paroicji na Paros i jest zdecydowanie wart odwiedzenia. Urok tego kościoła tkwi w jego prostych i podstawowych liniach. Legenda, o której informują wszyscy przewodnicy, jest taka, że kościół ten został założony przez Flawię Julię Helenę, matkę cesarza Konstantyna i, kiedy zatrzymała się w Paros w 326 RNE w drodze do Jerozolimy w poszukiwaniu Świętego Krzyża. Bardziej wyrafinowane wersje dodają burzy, w której Elena uciekła przed dotarciem do Paros, i przyczyny założenia, więc z powodu dziękczynienia za to, że wyszła z niej żywa. Inne opcje informują, że Elena postanowiła zbudować duży kościół, ale potem pozostawiła zadanie synowi Konstantynowi. Pierwotną budowlą był kościół z trzema nawami, zbudowany na pozostałościach budynku z epoki antycznej, prawdopodobnie Gimnazjum. Baptysterium ma prześledzić ten sam okres budowy, co pierwotny Kościół. Późniejsza ekspansja powinna sięgać czasów cesarza Justyniana I, który zastąpił pierwotne pokrycie nowym dachem i dodał kopułę. Kościół jest również znany jako"święta Zofia z Morza Egejskiego". Kościół pierwotnie poświęcony był "Wniebowzięciu Maryi" (według Kościoła katolickiego Maryja nie umarła, tylko pogrążyła się w głębokim śnie, a następnie wstąpiła do nieba). Począwszy od XVI w. Kościół nazywał się Katapoliane (co oznacza "blisko centrum" miasta), a następnie uszkodzony w Ekatontapyliane (co oznacza "od Stu Bram") bez żadnego rzeczywistego związku z Kościołem. W starożytności jedyne odniesienie do Stu Bram nie ma nic wspólnego z Parosem i tym kościołem: Homer odnosi się do Teb jako miasta Stu Bram. W szczególności kościół ten w ogóle nie ma Stu Drzwi. Pierwotna budowla stanowiły trzy nawy nakryte drewnianym dachem, następnie rozbudowane i nakryte murem za panowania cesarza Justyniana. Po bokach nawy otwierają się różne kaplice, wśród których najstarsza i najważniejsza jest kaplica św. Mikołaja (u dołu po lewej). W oryginalnej konstrukcji oraz w późniejszych renowacjach i rozbudowach ponownie wykorzystano wiele elementów i starożytnego marmuru: kolumny i nadproża z okresu hellenistycznego, a także część ołtarza, a dwie kolumny i mozaika przetrwały z rzymskiego gimnazjum, na którym wzniesiono kościół. Kolejna rzymska mozaika przedstawiająca dzieła Heraklesa, zawsze pochodząca z tego gimnazjum, jest dziś wystawiana w Muzeum Archeologicznym w Paros. Najstarsze freski zachowały się w Baptysterium i pochodzą z XI-XII wieku. D. S.
