üşmüşler Vadisi (Valle de los Caídos) Sierra de Guadarrama'da, El Escorial'in yaklaşık 8 mil kuzeyinde yer almaktadır. Düşenler Vadisi, İspanya İç Savaşı'nda ölenler için yapılmış bir anıttır. Kompleks 1940 ve 1958 yılları arasında inşa edilmiş olup İspanya İç Savaşı (1936-1939) sırasında her iki taraftan ölenlerin anısına dikilmiş bir anıttır. Yaklaşık 40.000 Milliyetçi ve Cumhuriyetçi asker buraya gömülmüştür. Ancak Düşmüşler Vadisi kaçınılmaz olarak Franco rejimi ile ilişkilendirilmektedir çünkü merhum General bazilikanın içine gömülmüştür ve yapım emrini veren de kendisidir. Bu kasvetli cazibe merkezi, ziggurat benzeri cephesi, tonozlu mahzeni ve granit haçı ile bilinmektedir. Haç, deniz seviyesinden 1.400 metre yükseklikte Risco de la Nava olarak bilinen kayalık bir uçurumun üzerine inşa edilmiştir, Düşmüşler Vadisi'nin Kutsal Haçı dünyanın en büyüğüdür. Bu devasa granit haç, mimar Diego Méndez tarafından yapılmıştır ve kaide dahil 150 metre (492 feet) yüksekliğindedir. Kolları kuzey-güney doğrultusundadır ve parmak ucundan parmak ucuna 47 metre (154 feet) genişliğe sahiptir. Aşağıdaki büyük meydandan haçın tepesine kadar 300 metre (984 feet) vardır. Haçın tabanında Juan de Ávalos (1911-2006) tarafından yapılan ve dört Evangelisti tasvir eden dört devasa heykel (18 metre yüksekliğinde) bulunmaktadır:
- Aziz Luka bir boğayla. - Aziz Yuhanna bir kartalla. - Aziz Markos bir aslanla. - Aziz Matta bir adamla. Haçın kaidesi dâhil toplam ağırlığı yaklaşık 200.000 metrik tondur. Haçın tabanına her 30 dakikada bir kalkan bir füniküler demiryolu ile ulaşılabilmektedir. Bazilikanın ana girişi doğu tarafında, 30.600 m²'lik bir yüzeye sahip olan büyük kordonda yer almaktadır. Bazilika kayaya kazılmıştır ve Meryem Ana'ya adanmış altı şapel (her iki tarafta üçer tane) ile 262 metre (860 feet) uzunluğunda bir nef boyunca uzanmaktadır. Yüksek sunağın dibinde Francisco Franco ve İspanyol Falange'ın kurucusu José Antonio Primo de Rivera'nın mezarları bulunmaktadır. Geçidin üzerinde, yaklaşık 40 metre çapında bir kubbe Santiago Padrós'un mozaikleriyle süslenmiştir
