Założone w 1764 r. przez Katarzynę Wielką Muzeum Ermitażu w Sankt Petersburgu w Rosji jest ogromnym muzeum sztuki i kultury, w którym prezentowane są najważniejsze elementy kolekcji liczącej ponad 3 miliony eksponatów z całego świata. Historia architektoniczna Muzeum Ermitażu jest głęboko związana z Pałacem Zimowym, rezydencją cesarską carów, która wraz z innymi czterema budynkami mieści dzisiejsze muzeum.
Projekt pałacu został zamówiony w 1754 roku przez cesarzową Elżbietę Rosyjską u urodzonego we Włoszech rosyjskiego architekta Bartolomeo Rastrellego w celu stworzenia wystawnej rezydencji królewskiej w stylu barokowym w miejscu mniejszego pałacu z widokiem na Newę, zbudowanego przez Piotra Wielkiego około 40 lat wcześniej.
Po śmierci Elżbiety, nowa cesarzowa Katarzyna II zleciła znaczną rozbudowę pałacu w stylu neoklasycznym, a także budowę szeregu nowych budynków zaprojektowanych przez rosyjskich, włoskich i francuskich architektów, w tym Iwana Starowa, Jurija Wielkiego, Giacomo Quarenghi i Jean-Baptiste Vallin de la Mothe. Ukończony około 1795 roku nowy, monumentalny kompleks - składający się, obok Pałacu Zimowego, z dwóch innych pałaców i teatru - został nazwany "Ermitażem" (od francuskiego słowa oznaczającego w przybliżeniu "odosobnienie"). Jeden z nowych pałaców, tak zwany Wielki Ermitaż, miał na celu stworzenie domu dla kolekcji sztuki cesarzowej, składającej się głównie z flamandzkich, holenderskich i włoskich obrazów starych mistrzów. Kolekcja ta została następnie poszerzona o antyczne rzeźby, rysunki, klejnoty, monety i medale.
W 1852 roku cesarz Mikołaj I otworzył kolekcję dla publiczności (choć nie dla wszystkich, a tylko dla wybranych gości) tworząc w ten sposób pierwsze państwowe muzeum w Rosji. W 1917 roku, po rewolucji rosyjskiej, muzeum i dawny pałac cesarski zostały ostatecznie otwarte dla publiczności.
