હુમાયુની સમાધિ એ દિલ્હીના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક સ્મારકોમાંનું એક છે, જે નિઝામુદ્દીન પૂર્વ જિલ્લામાં સ્થિત છે. 16મી સદીમાં મુઘલ શૈલીમાં બાંધવામાં આવ્યું હતું, તે ભારતમાં મુઘલ સ્થાપત્યના પ્રારંભિક ઉદાહરણોમાંનું એક છે અને તેને 1993 માં યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યું હતું.મુઘલ સમ્રાટ હુમાયુ દ્વારા 1556માં તેમના મૃત્યુ બાદ તેની પત્ની બેગા બેગમ માટે મકબરો બાંધવામાં આવ્યો હતો. પર્સિયન આર્કિટેક્ટ મિરાક મિર્ઝા ગિયાસના માર્ગદર્શન હેઠળ 1572માં સમાધિનું બાંધકામ પૂર્ણ થયું હતું.સમાધિ સંકુલમાં એક વિશાળ લંબચોરસ બગીચો છે, જે લાલ રેતીના પથ્થરની દિવાલોથી ઘેરાયેલો છે અને મુખ્ય દરવાજો છે. બગીચાની મધ્યમાં હુમાયુની સમાધિ છે, જે ઊંચા મંચ પર બનેલી છે અને ચાર ખૂણાના પેવેલિયનથી ઘેરાયેલી છે.હુમાયુની સમાધિ એક ચોરસ-યોજનાનું માળખું છે જેમાં કેન્દ્રીય ગુંબજ 42 મીટર ઊંચો છે, જે આઠ નાના ગુંબજોથી ઘેરાયેલો છે. માળખું લાલ અને સફેદ સેંડસ્ટોનથી બનેલું છે, જેમાં આરસ અને સખત પથ્થરની વિગતો છે.સમાધિના આંતરિક ભાગમાં મુખ્ય દફન ખંડ છે, જ્યાં હુમાયુ અને તેની પત્નીની કબરો આવેલી છે. દફન ખંડની દીવાલો આરસ અને અર્ધ કિંમતી પત્થરોના સુંદર જડતરથી શણગારેલી છે, જે પ્રકાશ અને પડછાયાનું સુંદર દ્રશ્ય બનાવે છે.હુમાયુની સમાધિ ઉપરાંત, સંકુલમાં અન્ય ઐતિહાસિક ઈમારતો પણ છે, જેમ કે ઈસા ખાનની કબર, એક મસ્જિદ અને હમ્મામ (જાહેર સ્નાનાગાર).હુમાયુની સમાધિ ભારતમાં મુઘલ સ્થાપત્યનું એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ રજૂ કરે છે અને તે મહાન ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ ધરાવતું સ્થળ છે. ઇમારતની સુંદરતા અને ભવ્યતા તેને દિલ્હીના મુખ્ય પ્રવાસી આકર્ષણોમાંનું એક બનાવે છે, જે વિશ્વભરના ઘણા મુલાકાતીઓ અને પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે.
