ಹುಮಾಯೂನ್ ಸಮಾಧಿ ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್ ಪೂರ್ವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 1993 ರಲ್ಲಿ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹುಮಾಯೂನ್ ಅವರು 1556 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಬೇಗಾ ಬೇಗಂ ಅವರಿಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಪರ್ಷಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮಿರಾಕ್ ಮಿರ್ಜಾ ಘಿಯಾಸ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವು 1572 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.ಸಮಾಧಿ ಸಂಕೀರ್ಣವು ದೊಡ್ಡ ಆಯತಾಕಾರದ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಸುತ್ತಲೂ ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವಿದೆ. ಉದ್ಯಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಮಾಯೂನ್ ಸಮಾಧಿ ಇದೆ, ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಯ ಮಂಟಪಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.ಹುಮಾಯೂನ್ನ ಸಮಾಧಿಯು ಚದರ-ಯೋಜನೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, 42 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕೇಂದ್ರ ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಸುತ್ತಲೂ ಎಂಟು ಸಣ್ಣ ಗುಮ್ಮಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ರಚನೆಯು ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅಮೃತಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ.ಸಮಾಧಿಯ ಒಳಭಾಗವು ಮುಖ್ಯ ಸಮಾಧಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹುಮಾಯೂನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ಸಮಾಧಿಗಳಿವೆ. ಸಮಾಧಿ ಕೊಠಡಿಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಅಮೃತಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಪ್ರಶಸ್ತ ಕಲ್ಲುಗಳ ಉತ್ತಮ ಒಳಹರಿವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.ಹುಮಾಯೂನ್ ಸಮಾಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಕೀರ್ಣವು ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಸಾ ಖಾನ್ ಸಮಾಧಿ, ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಹಮಾಮ್ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು).ಹುಮಾಯೂನ್ನ ಸಮಾಧಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮಹಾನ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕಟ್ಟಡದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾಂಭೀರ್ಯವು ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
