Top of the World
In Napels is de hoofdrolspeler van de Heilige Kerstmis de kerststal. Een must dus voor elke zichzelf respecterende Napolitaanse kerst is een bezoek aan de spectaculaire displays in San Gregorio Armeno.Tussen een vrolijke veelheid van winkeltjes, werkplaatsen en kraampjes die het hele jaar door de ogen van de bewonderaars vullen met magie. Een kunst, die van de kerststal, die woont in elk detail van de talloze artefacten, zo nauwgezet gevormd dat ze een eigen ziel lijken te bezitten. Echte dynastieën van "herders" geven al eeuwenlang de kleine geheimen van dit bijzondere ambacht door en zijn het hele jaar door bezig de herders en het beschilderde aardewerk na te maken om de majestueuze kerststallen op te zetten die zoveel literatuur en schilderkunst hebben geïnspireerd.Maar misschien weet niet iedereen dat San Gregorio Armeno ook een van de interessantste is in de Grieks-Romeinse geschiedenis van Neapolis. Het ligt namelijk vlak naast de Agora dan het Forum op het Piazza S. Gaetano waar de overblijfselen van de tempel van Castor en Pollux te vinden zijn. In de nabijheid van de kerk die zijn naam geeft aan de straat, vroeger bekend als San Liguore, liet de Napolitaanse bisschop San Nostriano openbare baden openen en de eerste vroeg-christelijke structuur van de kerk van San Gregorio creëren op de ruïnes van de oude tempel van Ceres (en over deze godheid wordt, niet toevallig, gezegd dat de burgers hem kleine terracotta beeldjes, gemaakt in nabijgelegen werkplaatsen, als votiefoffers aanboden), waaraan zijn opvolger ook een schuilplaats voor de zieke armen toevoegde.Hier werden in het midden van de 8e eeuw, toen de woede van de beeldenstormers veel religieuzen uit het Oosten naar Italië deed vluchten, de relikwieën van de heilige Gregorius de Verlichter, patriarch van Armenië (257-331) ondergebracht, vervoerd door enkele Basiliaanse nonnen onder leiding van de heilige Patrick. Volgens de overlevering droegen de Basiliaanse nonnen van St. Patrick, na hun landing op het eilandje Megaride (Castel dell'Ovo) en het stichten van een eerste klooster aldaar, na de dood van de stichteres en in opdracht van de Byzantijnse hertog van Napels, Stefanus, haar lichaam in processie. Het gebeurde toen dat de twee witte vaarzen die aan de lijkwagen waren gekoppeld, stopten toen zij St. Gregorius bereikten en deze gebeurtenis werd beschouwd als de wil van de maagdelijke patriciër, zodat werd besloten het klooster naar die plaats te verplaatsen. Het volksgeloof heeft zich altijd verzameld rond de relikwieën die in de kerk worden bewaard, zoals de vereerde relikwieën van Sint-Patrick waarvan het bloed smelt op 26 augustus; die van het bloed van de Doper, die enkele nonnen in 1576 naar het nieuwe gesticht van Sint-Gregorius brachten en die smelt op 29 augustus; en die van het scheenbeen en de schedel van Sint-Gregorius met de kettingen en de staf. Pas in 1205 werd de kerk naar deze laatste genoemd.Maar wie was de heilige Gregorius van Armenië?Gregorius de Verlichter behoorde tot de Armeense koninklijke dynastie van de Arsaciden. Aan hem hebben we de grote verdienste te danken dat het christendom in Armenië is aangenomen als staatsgodsdienst. De toenmalige heerser Tiridates III vervolgde namelijk de eerste christelijke missionarissen in Armenië, en in het bijzonder de succesvolle campagne van de prediker Gregorius, die hij liet opsluiten in de vesting-gevangenis van Khor Virap, in de stad Artashat, waar de prediker dertien jaar bleef.Volgens de christelijke legende werd de Armeense koning als gevolg van zijn gewelddadige vervolging van de christenen getroffen door een vreselijke ziekte die door geen enkele hofarts kon worden genezen. De zus van de koning had een openbarende droom die haar vertelde over de wonderbaarlijke krachten van de gevangengenomen prediker. De koning, die aanvankelijk weigerde haar te geloven, werd uiteindelijk overtuigd om Gregorius vrij te laten en werd dankzij zijn voorspraak genezen. Na dit "wonder" bekeerde Tiridates III zich tot het christendom en verhief het tot staatsgodsdienst in 301 (sommige geleerden dateren dit in 305, het jaar van Diocletianus' troonsafstand).Na een lange evangelisatiecampagne besloot Gregorius zich terug te trekken in de bergen van Akilisene, waar hij verder leefde als asceet. Hij vertrouwde het bestuur van de christelijke gemeenschap toe aan zijn zoon Aristakes, die sinds 318 was gewijd. Als bisschop van Armenië nam Aristakes in 325 deel aan het Concilie van Nicea, dat door keizer Constantijn I was uitgeroepen om enkele belangrijke punten van het christelijk geloof te bespreken en vast te leggen. In hetzelfde jaar stierf Gregorius in eenzaamheid op de berg Sepouh.
