Sanktuarium św. Józefa

We Włoszech wśród najważniejszych sanktuariów wybudowanych ku czci św. Józefa wyróżnia się niewątpliwie to w San Giuseppe Vesuviano. Jakie są początki tego sanktuarium i jak doszło do jego poświęcenia św. Józefowi?

Jego początki sięgają 1622 r., kiedy to ofiarowano ziemię pod budowę małego kościółka, znajdującego się na centralnym placu, poświęconego św. Józefowi, od którego zresztą miejscowość wzięła swoją nazwę.

W akcie notarialnym sporządzonym przez notariusza Altomando di Ottajano, 4 września 1622 roku, miejscowy obywatel Scipione Boccia, który był bardzo oddany świętemu, przekazał Uniwersytetowi w Ottajano działkę pod budowę kościoła, który miał być poświęcony właśnie świętemu Józefowi.

W 1683 r. przekształcono go w parafię, a w ciągu XVIII w. pojawiły się plany budowy większego kościoła, aby sprostać rosnącej liczbie mieszkańców miasta. Dopiero na początku XX wieku pomyślano o monumentalnym sanktuarium, które miałoby być poświęcone patronowi, na wzór tego w Pompejach.

Projekt Sanktuarium św. Józefa został zrealizowany przez inżyniera Francesco Foschiniego i ma układ klasyczno-bazylijski, z planem krzyża łacińskiego i trzema nawami. Uderzająca jest imponująca fasada i śmiała kopuła, a wewnątrz ten sam majestat oddają rzędy kolumn z cennego ołtarza głównego, witraże i obrazy.

Przyjrzyjmy się jednak szczegółowo głównym elementom i dziełom, które obecnie można podziwiać wewnątrz i na zewnątrz tego imponującego Sanktuarium.

Biała i monumentalna fasada, zbudowana w 1926 roku przez architekta Guglielmo Raimondi w stylu neoklasycznym, to prawdziwy klejnot. Fascynuje elegancja, która wznosi się na wysokość ponad 30 metrów, a jej punktem kulminacyjnym jest figura św. Józefa trzymającego na rękach Dzieciątko Jezus. Po bokach znajdują się figury św. Joachima i św. Anny, św. Bernardyna ze Sieny i św. Teresy z Avila. Są też posągi świętych biskupów Kościoła Kampanii: po lewej św. Gennaro (patron Neapolu, w akcie obrony przed erupcjami Wezuwiusza), a po prawej św. Paulin z Noli, z błogosławiącą ręką. Duże wrażenie robi również wysoka płaskorzeźba przedstawiająca ucieczkę do Egiptu, umieszczona w dużym tympanonie pod gzymsem: św. Józef i anioł chronią Maryję i Jezusa w drodze na wygnanie. I znów, pomiędzy kolosalnymi granitowymi kolumnami, można podziwiać Archaniołów: po lewej stronie, w niszy, św. Michał pokonujący węża symbolizującego diabła, po prawej św. Gabriel zapowiadający przyszłe narodziny Zbawiciela. W centralnej części, dokładnie pod łukiem triumfalnym, można podziwiać marmurową grupę ślubu Józefa i Marii, inspirowaną przez Rafaela i o wyraźnych wpływach renesansowych.

Jak już wspomniano, ma on plan krzyża łacińskiego z trzema nawami i zajmuje powierzchnię 1500 metrów kwadratowych. Podniesiona w 1905 roku, znajduje się tu 14 monolitycznych kolumn z granitu Baveno, zwieńczonych kapitelami w stylu korynckim, które dzielą trzy nawy szerokimi łukami. Sklepienie jest beczkowe i ma żagle pochodzące z dużych, jasnych okien na gzymsie. Na nawach bocznych znajdziemy także serię ośmiu zgrabnych, małych kopułek. We wnętrzu Sanktuarium św. Józefa można podziwiać piękne dekoracje stiukowe, dzieło Gaetano Cappa (1929).

W centrum, stojąc na wysokości 50 metrów, znajduje się kopuła z bębnem o średnicy 10 metrów, na którego żaglach przedstawiono czterech ewangelistów z ich tradycyjnymi symbolami: Marka i lwa, Mateusza i anioła, Jana i orła oraz Łukasza i byka. W oknie fasady wewnętrznej widoczny jest współczesny polichromowany witraż przedstawiający św. Józefa zstępującego z nieba do swojego sanktuarium niosącego Jezusa. W pobliżu głównego wejścia znajduje się chór z dwutysięcznymi organami polifonicznymi. Jest to arcydzieło zaprojektowane przez arch. Mariano Iervolino, konsekrowany w l955 roku. Wzbogacony zaskakującą różnorodnością cennych marmurów ołtarz główny z Tronem św. Józefa stoi w prezbiterium przed wdzięczną marmurową balustradą. Ołtarz zwieńczony jest baldachimem wspartym na czterech kolumnach, w którym umieszczona jest figura św. Józefa, poprzedzona dwoma aniołami niosącymi owoce i kwiaty.

Ta piękna drewniana figura, ukończona w 1894 roku, jest dziełem neapolitańskiego rzeźbiarza Raffaele Della Campa: jej ekspresja jest bardzo uderzająca, patron jest przedstawiony idąc i wydaje się, że zbliża się do swoich ludzi, trzymając Jezusa w ramionach.

Ołtarz, w którym sprawowana jest Eucharystia, zdobią piękne złote i emaliowane mozaiki przedstawiające ornamenty, gołębie, cherubiny i jelenie.

Na tylnej ścianie znajduje się cenne płótno neapolitańskiego malarza Angelo Mozzillo, namalowane w 1784 roku. Przedstawia on chwałę św. Józefa ukoronowanego w raju. Sklepienie jest bardzo zdobione, w centrum znajduje się symbol ducha świętego, gołębica oraz wiele lotów odświętnych i muzykujących aniołów, namalowanych w żaglach. Medaliony w absydzie przedstawiają symbole trzech cnót teologicznych: wiary (zasłona, przez którą widać tajemnicę krzyża i Eucharystii), miłości (czułość matki, troska o najmłodszych) i nadziei (z kotwicą, pewność bezpiecznego dotarcia do upragnionego portu). Wokół Tronu, w wyraźnych płaskorzeźbach nisz, znajdują się postacie starożytnego Józefa (antycypującego rolę oblubieńca Maryi), króla Dawida (którego potomkom, a więc i św. Józefowi, obiecany jest Mesjasz), papieża Piusa IX, który ogłosił św. Józefa patronem całego Kościoła, oraz św. Jana XXIII, który był bardzo oddany świętemu.

Założycielka Sanktuarium

Don Giuseppe Ambrosio, fundator sanktuarium, ma być zaliczony w historii do najbardziej zasłużonych apostołów św. Józefa. Wyraźne oddanie świętemu, który jest uniwersalnym patronem Kościoła, ale także miasta, które u stóp Wezuwiusza nosi jego imię od XVII wieku, a w szczególności sanktuarium wzniesionego tam dzięki jego wytrwałemu poświęceniu przez ponad pięćdziesiąt lat.

Urodził się 24 marca 1871 roku, a zmarł 16 stycznia 1957 roku. Etapy jego życia, po konsekracji kapłańskiej w 1895 roku w Noli i objęciu kierownictwa prac nad kościołem San Giuseppe w 1899 roku, wyznaczały kolejne inauguracje: kolumny (1905), kopuła (1908), fasada (1926), wnętrze (1935), organy (1948), ołtarz główny (1955). Działania objęły również budowę ośrodka dla nieletnich w 1909 r. i ośrodka dla osób starszych w 1935 r., a także "domu pielgrzyma" w 1937 r. Założył czasopismo "Głos Świętego Józefa" w celu szerzenia kultu Oblubieńca Maryi (1902). Odbył niezliczone podróże, zwłaszcza do Kampanii i Apulii, do wszystkich regionów Włoch i za granicę, do Ameryki Północnej (1929) i Południowej (1934).

Jego misją jest zaangażowanie dobroczyńców w budowę świątyni, która musi być "monumentalna", godna Opiekuna Odkupiciela, na wzór tej wzniesionej ku czci jego Oblubienicy w pobliskich Pompejach. Niewątpliwie jednak jej najgłębszym zadaniem jest przekazywanie miłości do św. Józefa, ufności chorym, pociechy strapionym, wiary oddalonym. Łaski i uzdrowienia uzyskane dzięki jego interwencji w imię Patrona nie są liczone. Wokół niego wyrosła "duchowa rodzina", rozległy krąg przyjaciół, wielbicieli i wielbicielek. Liczył na wiarę, na pomoc wielu małych ofiarodawców, na wsparcie biedaków i emigrantów; wśród jego wielkich zwolenników byli m.in. św. Pius X i Bartolo Longo.