Podizanje Studiuma odredio je car Fridrih II od Švapske 5. juna 1224. (prema nekim izvorima 5. jula) kružnim pismom (generalis lictera) poslanim iz Sirakuze. Budući da je nastao voljom samog cara, Univerzitet u Napulju se smatra prvim sekularnim univerzitetom u Evropi državnog tipa (odnosno, nije osnovan od strane korporacija ili udruženja intelektualaca ili studenata, već na osnovu odredbe suverene) .Postojala su dva glavna razloga koja su nagnala cara da sagradi Studium: prvo isključiva obuka administrativnog i birokratskog osoblja curia regis (vladajuća klasa kraljevstva), a zatim priprema pravnika koji će pomoći suverenu u određivanju državnog uređenja i izvršenja zakona; drugo, olakšati svojim subjektima u kulturnom formiranju, izbjegavajući njihova beskorisna i skupa putovanja u inostranstvo.Izbor sjedišta pao je na Napulj ne samo iz kulturnih razloga (grad je u tom pogledu imao dugu tradiciju, povezanu s likom Vergilija, koji se eksplicitno spominje u dokumentu tog vremena), već i iz geografskih i ekonomskih razloga (pomorski saobraćaj, blaga klima i strateški položaj unutar Kraljevine bili su, na izvestan način, odlučujući). Za organizaciju Studija korišten je rad dvojice eminentnih pravnika iz Kampanije: Pier delle Vigne i Taddeo da Sessa.
