Katedra Matki Bożej w Mostach

Historia kościoła Matki Bożej w Mostach jest ściśle związana z mostem, a raczej mostami, na których jest zbudowany.

Wybudowanie przez mieszkańców w 1389 roku na moście zwanym Mostem Dioklecjana pierwszego oratorium - najpierw poświęconego Matce Boskiej Mostowej, a następnie Matce Boskiej Łaskawej - było konieczne, aby strzec starożytnej rzeźby znalezionej w przęsłach mostu po trzęsieniu ziemi w 1088 roku. Tradycja, która nie została potwierdzona, głosi, że figura Madonny z Dzieciątkiem pochodziła z VIII wieku i była wykonana w stylu bizantyjskim, i że została ukryta w moście, aby uchronić ją przed furią ikonoklastyczną, która szalała w tamtych latach.Bardziej prawdopodobne jest, jak donosi historyk Antinori, że starożytna kaplica zawierała tylko malowany wizerunek Dziewicy, a obecna rzeźba z terakoty pochodzi z końca XIV wieku. Pierwsze oratorium, które stało przy obecnej kaplicy Najświętszego Sakramentu, zawierało figurę Madonny flankowaną przez postacie dwunastu apostołów. Właśnie to umiejscowienie, pomiędzy postaciami pełnowymiarowymi, doprowadziło do skompletowania artefaktu maryjnego, pierwotnie półdługiego. Kolejne rozbudowy oratorium, konieczne ze względu na rosnącą liczbę czcicieli, którzy zwracali się do Matki Boskiej Mostowej i otrzymywali od niej obfite łaski, doprowadziły w późniejszych etapach do budowy bazyliki w obecnym kształcie, co miało miejsce pod koniec XVIII wieku, Zaprojektowany przez architekta Eugenio Micchitelli, po wyburzeniu innego budynku kultu, kościoła Santissima Annunziata, pierwszej katedry w mieście po erekcji Lanciano jako stolicy biskupiej (1515), a następnie jako arcybiskupstwa (1562).

Fasada, nad którą prace rozpoczęto w 1819 roku, nigdy nie została ukończona. Ma on przedpole składające się z trójdzielnego portyku z kolumnami zwieńczonego balustradą tarasu. Jego mur jest z cegły licowej i jest jednym z najlepszych przykładów zastosowania terakoty w porządku architektonicznym.

Okazała czterokondygnacyjna dzwonnica (w tym ta, która obecnie jest zasypana z powodu podniesienia i wyrównania placu) została zbudowana w latach 1610-1640 przez Tommaso Sotardo z Mediolanu. Prace konsolidacyjne konstrukcji przeprowadzono w latach 1942-43, a ostatnio w okresie od 1985 do 1996 roku, podczas zamknięcia po trzęsieniu ziemi.