Kolekcja rosyjskich ikon

Zestaw 78 ikon stanowi najstarszy tego typu zbiór na świecie poza Rosją i w dużej mierze pochodzi z drugiej ćwierci XVIII wieku. Kolekcja 78 ikon rosyjskich, zgromadzonych we Florencji przez rodziny Medyceuszy, a zwłaszcza Lotaryńskich w XVIII wieku i w następnym stuleciu, eksponowana jest na parterze Pałacu Pitti w pomieszczeniach, które wchodziły w skład letniego mieszkania.

Do najcenniejszych dzieł w kolekcji należą dwa panele, które tworzą Menologio, czyli kalendarz prawosławnych świąt religijnych podzielony na semestry: każdy panel składa się z dwudziestu poziomych rzędów ze świętymi scenami i postaciami świętych, z których każda jest oznaczona napisem. Ikona ze św. Katarzyną Aleksandryjską może być datowana na lata 1693-1694 dzięki puncy w złoconym srebrnym okładzie. Księżniczka-męczennica przedstawiona jest z atrybutami bardzo podobnymi do tych przedstawianych w sztuce zachodniej: palma i koło męczeństwa, księgi i kula armilarna nawiązujące do jej ogromnej wiedzy. Dzieło przypisywane jest atelier Pałacowej Zbrojowni, pracowni, która pracowała na dworze carskim w Pałacu Kremlowskim w Moskwie, i jest zbliżone do stylu Kiryła Ulanowa, jednego z najbardziej znanych mistrzów między XVII a XVIII wiekiem. Znany jest tylko jeden egzemplaż w zbiorach florenckich, którego autor, Wasilij Grjaznow, podpisał ikonę Matki Boskiej Tichwińskiej z datą 16 lipca 1728 roku. Jest to replika cudownego obrazu, który według tradycji pojawił się w 1383 roku w Tichwinie, na terytorium Nowogrodu. Na obrazie data wpisana jest według systemu zachodniego, wprowadzonego w Rosji przez cara Piotra Wielkiego (1672-1725) wraz z cyframi arabskimi i kalendarzem juliańskim, zastępującym używany do tego czasu kalendarz bizantyjski.

Najstarszymi okazami w kolekcji są ikona przedstawiająca Matkę Boską, w typie "W Tobie niech się cieszy wszelkie stworzenie" oraz ikona ze ścięciem Chrzciciela.